Bir şarkının hikâyesi: Kol Düğmeleri

Barış Manço'nun en sevilen şarkılarından biri, gömleğin manşetine takılan küçük bir aksesuarın adını taşır. Çoğu insan için kol düğmesi sıradan bir eşyadır. Manço için ise bir ayrılığın hatırasıydı. Şarkının plağa ilk girdiği adın başka olması da hikâyenin az bilinen tarafıdır: "Bizim Gibi".

Kızıltopraklı Semra

Hikâyeyi yıllar sonra Barış Manço'nun ağabeyi Savaş Manço anlatmış. Bu anlatıma göre Barış, 1962'de İstanbul Kızıltopraklı Semra adında bir genç kızla nişanlandı. Henüz 19 yaşındaydı. Ertesi yıl eğitim için Belçika'ya gitmesi gerekti. Uzaklık nişanı taşıyamadı ve nişan bozuldu. Şarkıya adını veren kol düğmeleri, Semra'nın ona hediyesiydi.

Anlatı kısa, ayrıntıları da az. Semra'nın sonrasına dair bir bilgi yok, ayrılığın nasıl yaşandığı da anlatılmıyor. Belki de şarkının bu kadar sevilmesinin sebebi bu boşluk: her dinleyici kendi kol düğmesini, kendi sakladığı hatırayı o boşluğa koyabiliyor.

Belçika yılları

Manço Eylül 1963'te Avrupa'ya geçti. Önce Paris'e uğradı, sonra ağabeyi Savaş'ın bulunduğu Belçika'ya geçti ve Liège'deki Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi'nde resim ve grafik okudu. Bu yıllarda Belçikalı şair André Soulac ile tanıştı; Soulac hem menajeri hem de söz yazarı oldu. 1964'te Fransızca şarkılardan oluşan iki küçük plak çıkardı.

1966'da Belçikalı ve Martinikli müzisyenlerden oluşan Les Mistigris grubuyla çalışmaya başladı. Grup Avrupa'nın birçok ülkesinde sahneye çıktı, aynı yıl iki 45'lik yayımladı. Bunlardan birinde "Aman Avcı Vurma Beni" de vardı: Manço'nun Anadolu ezgilerini rock ile buluşturma denemelerinin ilk örneklerinden biri. Grup Eylül 1966'da Türkiye'ye geldi, İstanbul'da konserler verdi.

"Bizim Gibi"den "Kol Düğmeleri"ne

1967'de Sayan Plak'tan dört parçalık bir 45'lik çıktı: "Bizim Gibi", "Big Boss Man", "Seher Vakti" ve "Good Golly Miss Molly". "Bizim Gibi", Barış Manço'nun ilk Türkçe bestesi olarak anılır. Nişanın bozulmasının üzerinden dört yıl geçmişti.

1968'in ortasında Manço, Les Mistigris'ten ayrıldığını duyurdu. Grubun Türkiye'de kalması vize ve yasal sorunlar yüzünden zorlaşmıştı. Yeni yol arkadaşları Kaygısızlar oldu. Gitarlarda Mazhar Alanson ile Fuat Güner vardı, yani ileride MFÖ'yü kuracak iki isim. Şarkı bu kadroyla yeniden kaydedildi ve plak yeni kayıtla tekrar basıldı. Şarkının adı da bu kez kendisine hikâyesini veren hediyeden geldi: "Kol Düğmeleri".

Kurtalan Ekspres ile yeni bir kuşak

Manço şarkıya yıllar sonra bir kez daha döndü. 1983'te Kurtalan Ekspres ile hazırladığı Estağfurullah... Ne Haddimize! albümünde "Kol Düğmeleri"ni yeniden kaydetti. Böylece 1960'ların 45'liklerini hiç görmemiş bir kuşak da şarkıyla tanıştı.

Barış Manço 1 Şubat 1999'da İstanbul'da, 56 yaşında öldü. Arkasında Anadolu rock'ın en tanınan şarkılarından onlarcası kaldı. "Kol Düğmeleri" bunların arasında belki de en kişisel olanı: büyük sahnelere ve uzun yolculuklara rağmen, bir gencin sakladığı küçük bir hediyenin şarkısı.

Türkçe şarkılar dinlemek isterseniz Radyo 45'lik iyi bir başlangıç.