Müzik tarihinde 21 Kasım: İdil Biret ve Harika Çocuk Kanunu
21.11.2026
Bir çocuğun eğitimi için meclisten kanun çıkması her ülkede görülecek şey değil. 21 Kasım 1941'de Ankara'da doğan İdil Biret, Türkiye'de bunun yaşandığı iki çocuktan biri. Piyanoyla daha konuşmayı yeni öğrendiği yaşlarda tanıştı, dört yaşında Bach'ın prelüdlerini çalmaya başladığı anlatılır. İlk öğretmeni, kendisi de Paris'te Nadia Boulanger ve Alfred Cortot'nun öğrencisi olmuş piyanist Mithat Fenmen'di.
Kanunla gelen burs
Biret yedi yaşındayken yeteneğinin yurt dışında işlenmesi gerektiği konuşulmaya başlandı. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün öncülüğüyle Büyük Millet Meclisi 7 Temmuz 1948'de 5245 sayılı kanunu kabul etti. Halk arasında "Harika Çocuklar Kanunu" diye bilinen bu düzenleme, İdil Biret ile kemancı Suna Kan'ın müzik eğitimini devlet güvencesine aldı. Biret ailesiyle birlikte Paris'e gitti, Paris Konservatuvarı'nda Nadia Boulanger ve Jean Doyen ile çalıştı.
On beş yaşında konservatuvarı üç birincilik ödülüyle bitirdi. Ardından Alfred Cortot ile, sonra da ömrü boyunca bağını koruyacağı Alman piyanist Wilhelm Kempff ile çalıştı.
Boston'da unutulmaz bir akşam
On altı yaşından itibaren büyük orkestralarla solist olarak sahneye çıktı. Amerika'daki ilk konseri bir tarihe denk geldi: 22 Kasım 1963'te Boston Senfoni Orkestrası ile, Erich Leinsdorf yönetiminde Rachmaninov'un Üçüncü Piyano Konçertosu'nu çalacaktı. Konserden önce Leinsdorf seyirciye Başkan Kennedy'nin suikaste kurban gittiğini duyurdu. Şaşkınlık geçince orkestra programa devam etmeye karar verdi ve 22 yaşındaki Biret konçertoyu o akşam çaldı.
Plaklarda bir ömür
Biret'in adı en çok kayıtlarıyla anılır. 1986'da Liszt'in Beethoven senfonilerinden yaptığı piyano uyarlamalarının tamamını ilk kez plağa okudu. Chopin'in bütün piyano eserlerini, Brahms'ın solo eserlerini ve konçertolarını, Rachmaninov'un piyano yapıtlarını toplu olarak kaydetti; Chopin dizisi 1995'te Polonya'da Frédéric Chopin Büyük Plak Ödülü'nü aldı. Pierre Boulez'in sonatları ve György Ligeti'nin etütleri gibi çağdaş eserleri de repertuvarına kattı. 1971'den beri Devlet Sanatçısı.
Klasik müzik dinlemek isteyenler için Radyo 3 (TRT) iyi bir başlangıç; yalnızca Chopin dinlemek isteyenler Chopin by Epic Piano'yu deneyebilir.
21 Kasım'ın diğer notları
- 1695: İngiliz besteci Henry Purcell Londra'daki evinde, otuzlu yaşlarının ortasında öldü. Dido and Aeneas operası, bugün de sahnelenen İngiliz barok operalarının başında gelir. Barok ve klasik eserler için: Radio Swiss Classic.
- 1904: Caz saksofoncusu Coleman Hawkins Missouri'nin St. Joseph kentinde doğdu. Tenor saksofonu caz grubunda solo bir çalgı haline getiren isim sayılır; 1939'da kaydettiği "Body and Soul" en çok bilinen kaydıdır.
- 1965: Björk Reykjavík'te doğdu. The Sugarcubes ile tanındıktan sonra solo albümlerinde elektronik müziği, caz ve orkestra sesleriyle buluşturdu.
